Wystawa Exit  Code

wernisaż: 16.09.2022, godz. 18.00
wystawa czynna: 18.09 – 02.10.2022, w godz. 12.00-18.00
miejsce: Duża Aula, Zbrojownia Sztuki, Targ Węglowy 6

EXIT CODE

nie jest wyłącznie hasłem, w mojej ocenie, jako projektanta gier komputerowych, programisty i przede wszystkim artysty. Jest on manifestem skierowanym do twórców sztuki elektronicznej. Kluczowe jest tu słowo beyond, bowiem bez niego zostaje nam wyłącznie kod – bezduszny przejaw zwykłej rzemieślniczej pracy – może i skomplikowany, może i wymagający lat nauki, ale wciąż tylko kod. Kod, który jest wykorzystywany przez setki tysięcy ludzi, którzy marzą o karierze w branży sztuki elektronicznej.

Otwarte silniki gier (np. Unity) obniżyły technologiczny próg wejścia dla osób początkujących i umożliwiły komfortową pracę w niewielkich zespołach (lub nawet w pojedynkę), a znaczne obniżenie, lub wręcz zniwelowanie opłat licencyjnych otworzyło drogę każdemu chcącemu spróbować swoich sił w produkcji gier komputerowych. W najbardziej popularnym cyfrowym sklepie z grami komputerowymi – Steam, w 2004 roku wydano 7 gier, w 2010 było to już 276 nowych tytułów, a w 2020 – 10 263 gry. Jeszcze gorzej wyglądają statystyki dla gier mobilnych – obecnie na AppStore wydano już ponad milion tytułów (nie licząc aplikacji), a każdego miesiąca wypuszcza się nawet 46 tysięcy nowych gier (wrzesień 2016). A cały czas mowa o dwóch tylko sklepach.

Zdecydowana większość wydawanych współcześnie gier komputerowych składa się wyłącznie z tej wspomnianej już, rzemieślniczej pracy – z kodu. Brak w nich wizji, głębszego przesłania, czy choćby przejawu indywidualnej twórczości (będąc wyłącznie odbiciem siebie nawzajem). Czy ich rozgrywka stanowi jakiekolwiek wyzwanie? Prawdopodobnie tak, ale niezbyt wielkie, żeby klient nie stracił zainteresowania i nie wystawił negatywnej oceny. Czy gra posiada oryginalne mechaniki? Zazwyczaj nie, ponieważ klient mógłby je opacznie zrozumieć, uznać za błąd projektanta i wystawić negatywną ocenę. Czy tematycznie lub fabularnie gra podnosi ważne społecznie kwestie, nawiązuje do faktycznych wydarzeń, bądź polemizuje z nurtami filozoficznymi? Nie, nie i nie – ryzyko obrażenia czyiś uczuć i wszechobecna w branży neutralność wygrywają z poważniejszymi, głębszymi tematami.

I tym właśnie jest beyond – przypomnieniem projektantom i artystom o ciążącej na nich odpowiedzialności, nie tylko wobec własnej twórczości, lecz również wobec historii, świata i ludzi. Artyści bowiem, nie żyją i nie pracują wyłącznie dla siebie – upubliczniając własne dzieła, biorą na swe barki ciężar odpowiedzialności za nie. Nie można zapominać, iż każdy przejaw działalności twórczej (a szczególnie popularnej sztuki elektronicznej), jest wyłącznie baudrillardowskim znakiem – pozorowaniem rzeczywistości. Baudrillard akcentuje wręcz związek kodu cyfrowego i modelu kodu genetycznego człowieka – odbiorca sztuki cyfrowej nie patrzy już na obrazy, lecz przylega do nich, a same znaki zostają rozproszone i zagubione w cyfrowej nierozróżnialnej cyrkulacji. Zasadnym pozostaje więc pytanie – czy my, artyści i projektanci przyczyniamy się do zacierania granic pomiędzy rzeczywistością, a jej ekstatyczną imitacją?

Tym właśnie jest dla mnie Beyond CODE – refleksją nad miejscem artysty w kreowaniu rzeczywistości i przesłaniem skierowanym do nas – projektantów sztuki elektronicznej, aby opuścić własną strefę komfortu, narzucaną nam przez branżowe standardy, rynkowe trendy i oczekiwania odbiorców.

Żeby wziąć na siebie odpowiedzialność.
Żeby wyjść poza kod.

Marcin Makaj

EXIT CODE / CONSCIOUS CRUMBS

ŚWIADOME OKRUCHY 

Potencjał informacji zapisany w DNA organizmów biologicznych w tym człowieka przekracza ludzkie wyobrażenie i staje sie pożywką dociekań na przyszłość, w której liczące/inteligentne maszyny w trudny nam do wyobrażenia sposób przetworzą kody materii. Dzisiaj uwięzieni i zdeterminowani politycznymi ograniczeniami kapitalizmu realizujemy opresyjne i samobójcze scenariusze nie tylko dla naszego gatunku. Przebudowa takiego podejścia jest koniecznością przetrwania i zmiany modelu życia. Według Rosi Braidotti (Braidotti 2014:189) 

" wiąże się to z projektem uwolnienia ludzkiego ucieleśnienia od waloryzacji opierającej się uspołecznionej produktywności ku "ciałom bez organów" , czyli bez zorganizowanej wydajności. (...) program o dwóch celach. Po pierwsze, dąży on do reinterpretacji naszych ciał w ich głębokich strukturach jako elementów kontinuum natura-kultura. Po drugie, uwzględnia wymiar polityczny przez ustanowienie ramy dla rekompozycji cielesnej materialności ku alternatywom stojącym w opozycji do zwodniczej wydajności i wyjątkowej bezwzględności zaawansowanego kapitalizmu."

Nasze ludzkie społeczeństwa nie realizują globalnej polityki zrównoważonej współegzystencji wszystkich planetarnych gatunków, bezwzględnie przejmujemy kontrolę nad życiem redukując je do humanistycznej matrycy, ten rodzaj anachronicznego oprogramowania staje się niekompatybilny wobec realnego. Fałsz niepohamowanego wzrostu jest wirusem deformującym właściwe optymalne powiązania i zależności, nasze kruche ja musi wyjść poza stan indywidualistycznej świadomości, nadchodzi moment jej przekroczenia.  

"Podmiot jest ewolucyjnym motorem, (Braidotti 2014:269)  wyposażonym we własną ucieleśnioną czasowość, zarówno w sensie czasu zapisanego w kodzie genetycznym, jak i w sensie genealogicznego czasu jednostkowych wspomnień. Jeśli zatem ucieleśniony, konstytuowany przez biowładzę podmiot jest złożonym molekularnym organizmem, biochemiczna fabryka stałych i wędrujących genów, bytem ewolucyjnym, posiadającym własne przyrządy nawigacyjne i czasowość potrzebujemy nowych wartości moralnych  i politycznej sprawczości na miarę jego złożonego charakteru.

Grzegorz Klaman

Rosi Braidotti Po człowieku, Wydawnictwo Naukowe PWN Warszawa 2014

Wydarzenie FB:

https://www.facebook.com/events/2215998631895702/?active_tab=about  

Otwarcie: 01.10.2022 (sobota), godz. 14.00
1.10.2022 – 29.01.2023
Oddział Sztuki Dawnej Muzeum Narodowego w Gdańsku, ul. Toruńska 1

Każdy obraz, który oglądamy w muzeum, każda rzeźba czy miedzioryt, srebrny puchar, fotografia czy porcelanowa czarka jest wynikiem wielu dni, tygodni, niekiedy nawet lat żmudnej pracy. By mogły powstać, ich twórcy musieli się kształcić i rozwijać przez całe życie. Tradycje ideowe i artystyczne, z których czerpali, dojrzewały niekiedy przez wiele stuleci. Technologie, z których korzystali, opracowywały i udoskonalały pokolenia ich poprzedników.

Każde dzieło sztuki, nawet pozornie skromne, jest więc owocem niesłychanie złożonych procesów. Każde stanowi jakiś odrębny świat. Warto więc przyglądać się im dokładnie.
Dokładnie! – taki właśnie tytuł nosi cykl wystaw, podczas których będziemy skupiać uwagę naszą i naszych gości na jednym dziele. Będziemy się mu przyglądać, objaśniać je, dyskutować o nim, sytuować je w szerszych kontekstach. Będziemy uważnie wsłuchiwać się w to, co myślą o nim nasi widzowie.
Czy zapraszamy do zwolnienia tempa? Do wyskoczenia z kolein pośpiesznej codzienności?  Do poszerzenia poznawczych horyzontów? Do namysłu? Do uważności?

Tak! Dokładnie!

Pierwsze dzieło, któremu chcemy się tak dokładnie przyjrzeć, to Portret młodej Warmiaczki Louisa Friedricha Rudolfa Sy z 1854. Jest to jeden z najnowszych nabytków do zbiorów Muzeum Narodowego w Gdańsku. Młoda postać, ukazana we wnętrzu kościoła, przykuwa uwagę nakryciem głowy. Jasny czepiec stanowi wyrazisty akcent w kompozycji utrzymanej poza tym w ciemnej tonacji. Czepiec można zidentyfikować jako warmiński, a jego obecność w stroju oznacza, że kobieta jest zamężna. Dalej pojawiają się jednak pewne zagadki i pytania, które wymagają dokładniejszych dociekań i analiz.

Możemy się zastanawiać, o co modli się dziewczyna. Trudno też jednoznacznie potwierdzić, że obraz na pewno przedstawia Warmiaczkę. Pozostałe elementy jej ubioru nie są bowiem charakterystyczne dla stroju tego regionu. Bardzo możliwe, że artysta posiadał taki czepiec, albo gdzieś go zaobserwował i wkomponował w obraz dla zwiększenia jego atrakcyjności. Wydaje się też, że zarówno kościół, jak i sportretowana w nim postać, nie przedstawiają realnego miejsca ani osoby, są raczej swobodną wizją artystyczną.

Obraz może być zatem wyrazem etnograficznych zainteresowań malarza, charakterystycznych dla twórców z tego okresu. Typowa jest również swoboda w podejściu do zestawiania w obrazach przedmiotów charakterystycznych dla danego regionu lub czasu bez dbałości o zgodność z rzeczywistością czy o poprawność historyczną. Dzieło stanowi przykład zmian w podejściu do tematów przedstawianych w malarstwie w XIX wieku, gdy coraz chętniej sięgano po sceny z życia codziennego. Modlitwa, spacer, dziecięca zabawa, ukazane bez ukrytych znaczeń, były pochwałą życia, pięknego w swej prostocie.

Autor obrazu, Louis Friedrich Rudolf Sy, to postać niezwykle ważna dla historii naszego muzeum – dokładnie 150 lat temu objął stanowisko pierwszego kustosza gdańskiego Muzeum Miejskiego, które później przekształciło się w Muzeum Narodowe. Funkcję tę sprawował od momentu otwarcia instytucji, po remoncie budynku w 1872, do swojej śmierci w 1887. Oprócz twórczości malarskiej zajmował się konserwacją i kopiowaniem dzieł sztuki, między innymi Sądu Ostatecznego Hansa Memlinga. Zachowało się niewiele obrazów tego artysty, tym cenniejsze jest uzupełnienie naszej kolekcji o jedno z jego dzieł.

Wystawie towarzyszyć będzie bogaty program wydarzeń edukacyjnych, w tym „Oprowadzania po obrazie”, wydarzenia poświęcone fenomenowi stroju ludowego, spotkania przybliżające problematykę kopiowania obrazów, warsztaty haftu, czy wykłady na temat (nie)poprawności historycznej malarstwa oraz dawnego życia kobiet na wsi. Zapraszamy do wspólnego, dokładnego przyjrzenia się wszystkim tym kontekstom i ukrytym znaczeniom obrazu.

Kuratorzy cyklu wystawienniczego: Agata Abramowicz, Jacek Friedrich
Kuratorki: Kamila Glazer, Magdalena Mielnik
Koordynacja: Gabriela Brdej, Paweł Powirski
Projekt i wykonanie aranżacji: DaDo s.c. Domowicz Dakszewicz
Identyfikacja wizualna i opracowanie graficzne: Hardziej Studio (Patryk Hardziej i Ada Zielińska)
Teksty: Jacek Friedrich, Magdalena Mielnik
Redakcja i korekta: Hanna Negowska
Redakcja i korekta tekstów obcojęzycznych: Kateryna Brodovska, Anna Moroz-Darska, Colin Phillips, Piotr Łuba
Promocja: Dział Marketingu pod kierownictwem Adama Jurka, koordynacja: Oliwia Szepietowska, Paweł Burian
Edukacja: Ośrodek Edukacji Muzealnej, Wolontariatu i Współpracy z Publicznością pod kierownictwem Noemi Etush, koordynacja: Kamila Glazer

Program wydarzeń towarzyszących:

01.10.2022, godz. 14.00 – „Portret młodej Warmiaczki” Louisa F.R. Sy – oprowadzanie po obrazie

15.10.2022, godz. 13.00-14.30 – Konserwator, malarz, muzealnik. Spotkanie wokół sylwetki Louisa F. R. Sy

05.11.2022, godz. 11.00-14.00 – Warsztaty haftu warmińskiego

05.11.2022, godz. 14.30-16.00 – 3 x czepiec. Spotkanie wokół stroju ludowego

8.11.2022, godz. 18.00–19.00 – (Nie)poprawność historyczna malarstwa. Rozmowa dr. hab. Jacka Friedricha i dr. hab. Rafała Makały

19.11.2022, godz. 13.00-14.00 – Młoda Warmiaczka, kobiety i wieś

20.11.2022, godz. 14.00-15.00 – Młoda Warmiaczka, kobiety i wieś

26.11.2022 godz. 11.30-16.30 – Skopiuj to! Warsztaty z technik XIX-wiecznego kopisty

10.12.2022 godz. 11.30-12.30 – Czepiec na nowo! Rodzinne warsztaty z tworzenia papierowych czepców warmińskich

27.01.2023, godz. 17.30-19.00 – Finis! Spotkanie na koniec wystawy